De LHV (Landelijke Huisartsen Vereniging) stelt geen bindende declaratieregels vast, maar biedt huisartsen praktische richtlijnen, handreikingen en duiding bij de tarieven en codes die de NZa formeel vaststelt. Voor de dagelijkse declaratiepraktijk betekent dit dat de NZa de wettelijke kaders bepaalt, terwijl de LHV helpt die kaders te vertalen naar herkenbare situaties in de huisartsenpraktijk. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over declaratieregels, veelgemaakte fouten en waar je als huisarts actuele informatie vindt.
Welke declaratieregels gelden er voor huisartsen in Nederland?
De declaratieregels voor huisartsen in Nederland zijn vastgelegd in de tariefbeschikkingen en beleidsregels van de NZa (Nederlandse Zorgautoriteit). Hierin staat welke prestaties, consulten en verrichtingen gedeclareerd mogen worden, tegen welk tarief en onder welke voorwaarden. De LHV vertaalt deze regels naar praktische handreikingen voor haar leden.
In de praktijk draait het om drie hoofdstromen: het abonnementstarief (inschrijftarief per patiënt), consulttarieven voor geleverde zorg, en de zogenaamde M&I-verrichtingen (Modernisering & Innovatie) voor specifieke behandelingen of programma’s. Elke stroom heeft eigen voorwaarden. Een consult mag alleen worden gedeclareerd als er sprake is van een zorgvraag die daadwerkelijk is behandeld. Een M&I-verrichting vereist dat aan specifieke inhoudelijke criteria is voldaan en dat de verrichting ook werkelijk is uitgevoerd.
Wat veel praktijken onderschatten: de regels zijn gedetailleerder dan ze op het eerste gezicht lijken. Welke code past bij welke situatie, wanneer telt iets als een apart consult, en welke verrichtingen vallen al onder het abonnementstarief? Dat zijn vragen die in de dagelijkse praktijk voortdurend spelen, en waar een verkeerde aanname geld kan kosten, doordat inkomsten worden gemist of doordat een zorgverzekeraar achteraf bedragen terugvordert.
Wat is de rol van de LHV bij declaratierichtlijnen?
De LHV heeft geen formele regelgevende bevoegdheid op het gebied van declareren. Haar rol is die van belangenbehartiger en kennispartner: ze onderhandelt over tarieven, geeft duiding bij NZa-regelgeving en publiceert praktische richtlijnen die huisartsen helpen de regels correct toe te passen in hun dagelijkse werk.
Concreet biedt de LHV ledenartikelen, vraag-en-antwoordpagina’s en handleidingen bij specifieke declaratiecodes. Bij wijzigingen in de NZa-tarieven of nieuwe M&I-modules is de LHV vaak de eerste plek waar huisartsen praktische uitleg vinden. Toch is het belangrijk te beseffen dat LHV-adviezen een interpretatie zijn van de NZa-regels, geen vervanging ervan. Bij een controle door de zorgverzekeraar zijn de NZa-beschikkingen leidend.
Voor huisartsen die onzeker zijn over declareren, is de LHV een goed startpunt, maar geen eindpunt. De vertaalslag van algemene richtlijnen naar de specifieke situatie in jouw praktijk vergt aanvullende kennis en teamafspraken. Dat is precies waar organisaties zoals Ord’us een rol spelen: door die vertaalslag concreet te maken voor het hele team.
Welke veelgemaakte declaratiefouten signaleert de LHV?
De LHV wijst regelmatig op een aantal terugkerende declaratiefouten in huisartsenpraktijken. De meest voorkomende zijn: het niet declareren van verrichtingen die wel zijn geleverd, het gebruik van een te algemene of onjuiste prestatiecode, en het ontbreken van voldoende onderbouwing in het HIS voor de gedeclareerde zorg.
Twee patronen springen er in de praktijk uit:
- Onderdeclareren: Verrichtingen die wel zijn uitgevoerd, worden niet of niet volledig gedeclareerd. Dit gebeurt vaak onbewust, door gewoonte of tijdgebrek. Het gevolg is dat de praktijk structureel inkomsten misloopt zonder dat dit zichtbaar is.
- Verkeerd coderen: Een consult wordt onder een verkeerde code ingediend, bijvoorbeeld omdat de codes niet goed bekend zijn of omdat er onduidelijkheid bestaat over welke situatie bij welke code hoort. Dit kan leiden tot terugvorderingen door de zorgverzekeraar.
Een derde, minder besproken fout is het ontbreken van duidelijke interne afspraken over wie wat uitvoert en declareert. Als de kennis bij één medewerker ligt en die wegvalt, valt de kennis mee weg. Dat maakt de praktijk kwetsbaar, ongeacht hoe goed die ene medewerker haar werk deed.
Hoe verhoudt LHV-advies zich tot de NZa-regelgeving?
LHV-adviezen zijn gebaseerd op NZa-regelgeving, maar zijn niet juridisch bindend. De NZa stelt de officiële kaders vast via tariefbeschikkingen en beleidsregels. De LHV interpreteert en vertaalt die kaders voor haar leden. Bij een verschil van inzicht of een controle door een zorgverzekeraar zijn de NZa-documenten altijd leidend.
Dit onderscheid is in de praktijk belangrijk. Een LHV-handreiking kan aangeven dat een bepaalde situatie declarabel is, maar als de NZa-beschikking een andere afbakening hanteert, loopt de praktijk risico. Het is daarom verstandig om bij twijfel niet alleen de LHV-richtlijn te raadplegen, maar ook de onderliggende NZa-bron.
Tegelijkertijd zijn LHV en NZa in de meeste gevallen goed op elkaar afgestemd. De LHV is actief betrokken bij tariefonderhandelingen en heeft belang bij correcte interpretatie. Voor de dagelijkse praktijk biedt het LHV-advies in verreweg de meeste situaties een betrouwbare leidraad, mits je je bewust bent van de formele hiërarchie.
Wanneer mag een huisarts een verrichting declareren?
Een verrichting mag worden gedeclareerd als de zorg daadwerkelijk is geleverd, als de situatie voldoet aan de omschrijving in de NZa-prestatiebeschrijving, en als het dossier de declaratie kan onderbouwen. Bepalend is wat er werkelijk is uitgevoerd — niet de intentie, de voorbereiding of de geplande handeling. Alle drie de voorwaarden moeten gelijktijdig zijn vervuld.
Voor consulten geldt dat er sprake moet zijn van een actieve zorgvraag die daadwerkelijk is behandeld door een bevoegde en bekwame zorgverlener. Dat kan de huisarts zijn, maar ook een doktersassistente, praktijkverpleegkundige, POH of physician assistant (PA), mits dit past binnen de gemaakte afspraken en de zorgverlener bevoegd en bekwaam is. Een telefonisch consult mag worden gedeclareerd als het aan dezelfde inhoudelijke criteria voldoet als een fysiek consult: er is een zorgvraag, er is een beoordeling, en er is een beleid bepaald. Het medium (e-consult, telefoon, video, fysiek) is op zichzelf geen belemmering.
Voor M&I-verrichtingen gelden specifieke voorwaarden per verrichting. De prestatiebeschrijving bepaalt wat er daadwerkelijk moet zijn uitgevoerd. Bij de Enkel-armindex (Doppleronderzoek) geldt bijvoorbeeld dat de meting daadwerkelijk moet zijn verricht, beoordeeld én besproken met de patiënt. Bij ECG-diagnostiek moet het ECG zijn gemaakt, beoordeeld én besproken. Bij spirometrie wordt per daadwerkelijk uitgevoerde meting gedeclareerd. Belangrijk aandachtspunt bij ketenzorg: zorg die al onderdeel is van de ketenzorgvergoeding mag niet afzonderlijk worden gedeclareerd. Longfunctieonderzoek binnen de COPD-ketenzorg valt hier expliciet onder en mag dus niet apart in rekening worden gebracht. Het is juist bij M&I-verrichtingen dat praktijken regelmatig kansen laten liggen, omdat de voorwaarden niet volledig bekend zijn of omdat niet alle onderdelen van de verrichting daadwerkelijk zijn uitgevoerd.
Een praktische vuistregel: als de zorg daadwerkelijk is geleverd en je kunt het onderbouwen in het dossier, is declareren niet alleen toegestaan, het is ook correct. Niet declareren wat je wel hebt gedaan is geen voorzichtigheid, het is een gemiste kans op legitieme inkomsten. De training Optimaal Declareren van Ord’us helpt teams precies dit onderscheid scherp te krijgen.
Waar vinden huisartsen de actuele LHV-declaratierichtlijnen?
De actuele declaratierichtlijnen van de LHV zijn te vinden via het ledengedeelte van de LHV-website, waar per onderwerp handreikingen, FAQ’s en tariefoverzichten worden bijgehouden. De NZa publiceert de formele tariefbeschikkingen op haar eigen website, doorgaans met ingang van 1 januari van elk jaar.
Voor 2026 gelden de tarieven en prestatiebeschrijvingen zoals gepubliceerd in de meest recente NZa-tariefbeschikking huisartsenzorg. De LHV informeert haar leden actief bij wijzigingen. Het is aan de praktijk om wijzigingen in regels en afspraken tijdig te vertalen naar de eigen manier van declareren.
Weten of jouw praktijk de regels correct toepast en of er kansen onbenut blijven? Ord’us biedt een rendementstest waarmee je een concreet beeld krijgt van wat er bij jouw praktijk nog te halen valt, volledig binnen de NZa- en LHV-richtlijnen. Meer dan honderd praktijken gingen je voor. Het begint met inzicht, en dat inzicht begint met het stellen van de juiste vragen.
Gerelateerde artikelen
- Hoe declareer ik correct als ik waarneem in een andere praktijk?
- Wat is het risico van structureel te weinig declareren?
- Wat zijn de meest gemaakte declaratiefouten door huisartsen?
- Wat zijn de meest gemiste declaraties in een huisartsenpraktijk?
- Hoe declareert een POH-er verrichtingen binnen de huisartsenpraktijk?